منطقه‌ بندی در تأسیسات و تهویه مطبوع

دو هدف مهم در طراحی تهویه مطبوع

کنترل دما

کنترل دما در طراحی از طریق ایجاد مناطق مختلف گرمایشی و سرمایشی قابل انجام است. به عبارتی در صورت منطقه‌ بندی تاسیسات می‌توان دما را با دقت بیشتری کنترل نمود.

کنترل مصرف انرژی

کاهش مصرف انرژی از طریق منطقه‌بندی و طراحی و ایجاد سامانه‌های کنترلی  قابل انجام است.

منطقه‌بندی؛ مرحله قبل از کنترل‌پذیری

منطقه‌ بندی تهویه مطبوع، یکی از مبانی اصلی طراحی سیستم‌های تهویه‌مطبوع بوده و بدون منطقه‌بندی نمی‌توان فضا‌های موردنظر را به‌درستی کنترل کرده و درنتیجه مصرف انرژی بالا و سطح رضایت کاربران کاهش خواهد یافت. منطقه‌بندی در این‌جا بیشتر برای سامانه‌های تهویه‌مطبوع مرکزی موردنظر می‌باشد. توانایی منطقه‌ بندی تهویه مطبوع صحیح با یادگیری طراحی سامانه‌های پایه آبی (Hydronic) امکان‌ پذیر است.

قابلیت منطقه‌ بندی کردن فضاها با توجه به شرایط زیر قابل بررسی و انجام است:

1. زمان و یا ساعات کاری؛
2. نوع کاربری منطقه؛
3. دمای ایده‌آل در زمان کاربری؛
4. اهمیت فضا؛
5. شرایط جغرافیایی فضا به‌ویژه شرایط انتقال حرارتی و تابشی فضا در پروژه؛
6. حجم فضا نسبت به دیگر فضاها؛
7. زمان پیش‌گرمایش و یا پیش‌سرمایش موردنیاز؛
8. کیفیت هوا و دفعات تعویض هوای موردنیاز؛
9. مسائل ایمنی از جمله حریق؛
10. هزینه‌های منطقه‌بندی؛
11. دیگر عادات و قوانین محلی و کشوری حاکم.

تفکیک نکردن فضاها با توجه به شرایط فوق مشکلاتی را در زمان نگهداری و استفاده از فضا ایجاد می‌نماید. به‌عنوان مثال؛ یکی بودن سامانه تهویه و گرمایشی یک سالن اجتماعات در دانشگاه با فضای کلاس‌های درس را در نظر بگیریم. کمترین مشکل این ادغام و یکی بودن فضا‌ها، حداقل در بالارفتن مصرف انرژی و استهلاک تجهیزات خود را نشان می‌دهد.

امروزه حتی در یک واحد مسکونی نیز سعی در مجزا نمودن فضای اتاق‌ها از یکدیگر می‌باشد تا امکان تنظیم دمای هر اتاق به‌صورت مجزا و یا خاموش نمودن سامانه تهویه‌ای آن اتاق وجود داشته باشد. توجه داشته باشیم که در تهویه مطبوع هدف یکسان بودن دمای فضاها نبوده و هدف قابلیت کنترل دمای هر منطقه از دیگر مناطق است. اشخاص با توجه به شرایط بدنی خود، دماهای آسایش متفاوتی می‌توانند داشته باشند، لذا باید بتوان فضاها را با دمای دلخواه و متفاوت تنظیم و کنترل نمود.

نتیجه‌گیری:

با یادگیر منطقِ منطقه‌ بندی سرمایش و گرمایش و روش‌های تأسیساتی موردنیاز به‌ویژه روش‌های جدید طراحی سامانه‌های پایه‌آبی (هیدرونیک) می‌توان به کنترل‌پذیری بهتری دست‌یافت. دو اصل مهم در طراحی سامانه‌ها تهویه مطبوع، منطقه‌ بندی تاسیسات و کنترل بوده که مزایای زیر را برای  پروژه به‌همراه دارد:

1. کاهش مصرف انرژی؛
2. کاهش استهلاک تجهیزات؛
3. تحلیل بهتر ترمودینامیکی و هیدونیکی هر منطقه؛
4. انتخاب بهینه‌تر تجهیزات هر منطقه؛
5. امکان کنترل‌پذیری و کنترل بهتر مناطق؛
6. افزایش سطح کیفی و آسایش پروژه.

امید است با یادگیری خوب منطقه‌ بندی سرمایش و گرمایش توسط عوامل فعال در تأسیسات و تهویه مطبوع، بتوان هزینه‌های نگهداری پروژه که شامل هزینه‌های مصرف انرژی و نیز استهلاک تجهیزات می باشد کاهش یافته و سطح کیفی فضاهای مورد تهویه مطبوع بالا رفته و بر سلامتی کاربران نیز بیفزاید.

سخن آخر:

تأسیسات سنگین میناگر در تلاش است؛ با افزایش دانش تأسیساتی به‌ویژه دانش سامانه‌های پایه‌آبی، منطقه‌ بندی تاسیسات و نیز کنترل، گام مهمی در ارتقای پروژه‌های کشور عزیزمان بردارد.